1 sierpnia to w Polsce dzień szczególny. Kraj obchodzi Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego, a stolica po raz 82. wspomina chwilę, w której o godzinie 17.00 rozpoczął się jeden z najbardziej dramatycznych zrywów niepodległościowych w historii Europy. W całym kraju zawyją syreny, a Warszawa na chwilę zamrze w ciszy.
Jak doszło do wybuchu powstania
Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00 na mocy rozkazu dowódcy Armii Krajowej generała Tadeusza Komorowskiego „Bora”. Celem zrywu było wyzwolenie stolicy spod niemieckiej okupacji, pod którą Warszawa pozostawała od września 1939 roku, jeszcze przed wkroczeniem do miasta Armii Czerwonej. Rozkaz o rozpoczęciu walk podpisał również płk Antoni Chruściel „Monter”, dowodzący warszawskim okręgiem AK.
Walki, planowane pierwotnie na kilka dni, trwały ostatecznie ponad dwa miesiące – 63 dni. W tym czasie w Warszawie zginęło około 18 tysięcy powstańców, a 25 tysięcy zostało rannych. Ogromne straty poniosła również ludność cywilna stolicy, a samo miasto po kapitulacji powstania zostało w znacznej części zburzone.
Narodowy Dzień Pamięci ustanowiony w 2009 roku
Dzień 1 sierpnia jako Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego został ustanowiony ustawą z 9 października 2009 roku, uchwaloną z inicjatywy prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Obchodzony jest corocznie od 2010 roku, choć formalnie nie jest dniem wolnym od pracy. W preambule ustawy zapisano, że święto ustanawia się w hołdzie bohaterom powstania – tym, którzy z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie stolicy i sprzeciwili się zarówno okupacji niemieckiej, jak i widmu sowieckiej niewoli zagrażającej kolejnym pokoleniom Polaków.
Godzina „W” i syreny w całej Polsce
Najbardziej rozpoznawalnym elementem obchodów pozostaje tzw. Godzina „W”. 1 sierpnia o godzinie 17.00 w całym kraju uruchamiane są syreny alarmowe, emitujące ciągły sygnał trwający minutę. To moment, w którym mieszkańcy Warszawy – a coraz częściej także innych miast – przerywają swoje zajęcia, aby w ciszy oddać hołd powstańcom. W stolicy centralnym miejscem obchodów Godziny „W” tradycyjnie jest Park Wolności przy Muzeum Powstania Warszawskiego, skąd prowadzona jest transmisja w mediach społecznościowych placówki.
W tym roku w głównych warszawskich uroczystościach – mszy świętej na Placu Krasińskich, upamiętnieniu ofiar Rzezi Woli oraz obchodach Godziny „W” przy pomniku Gloria Victis – weźmie udział prezydent Karol Nawrocki. W wydarzeniach uczestniczą również przedstawiciele najwyższych władz państwowych, w tym marszałek Senatu, wicemarszałek Sejmu oraz szefowie resortów. W przeddzień rocznicy, 31 lipca, na Placu Krasińskich odprawiona została uroczysta polowa msza święta, po której odbył się Apel Pamięci.
W godzinie „W” w warszawskich kościołach rozbrzmiewają również dzwony – w hołdzie poległym i żyjącym mieszkańcom stolicy. W centralnych obchodach kościelnych uczestniczy metropolita warszawski.
Program obchodów w Warszawie i innych miastach
Muzeum Powstania Warszawskiego przygotowało na przełomie lipca i sierpnia kilkadziesiąt wydarzeń – od wystaw i spacerów historycznych, przez spotkania z powstańcami, po koncerty. Wieczorem 1 sierpnia na Placu Piłsudskiego odbędzie się tradycyjny koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”, transmitowany przez telewizję publiczną. W Parku Wolności organizowana jest też akcja społeczna „Wolność łączy”, w ramach której wolontariusze i harcerze pełnią wartę honorową w miejscach pamięci na terenie całej Warszawy.
Instytut Pamięci Narodowej organizuje obchody rocznicowe również poza stolicą – między innymi w Krakowie, Kielcach, Lublinie i wielu mniejszych miejscowościach. W Krakowie na Rynku Głównym o godzinie 17.00 zaplanowano minutę ciszy i mszę świętą w kościele Mariackim. W Lublinie obchody Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego połączono z rocznicą akcji „Burza”. Uroczystości lokalne, często z udziałem oddziałów IPN i samorządów, odbywają się także w wielu mniejszych miastach na terenie całego kraju.
Pamięć, która trwa
Obchody Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego to nie tylko uroczystości państwowe, ale też setki oddolnych inicjatyw – spacerów historycznych, wystaw, koncertów pieśni powstańczych czy spotkań pokoleniowych. Z każdym rokiem ubywa żyjących świadków tamtych wydarzeń, dlatego coraz większego znaczenia nabierają archiwa, relacje i materiały edukacyjne gromadzone m.in. przez Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Instytut Pamięci Narodowej.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
