Ponad 120 tysięcy urzędników, ekspertów i specjalistów pracujących w ministerstwach, urzędach centralnych i terenowych obchodzi dziś swoje ustawowe święto. Dzień Służby Cywilnej to nie tylko ceremonialne wyróżnienia, ale też okazja do refleksji nad rolą profesjonalnej, bezstronnej i politycznie neutralnej administracji w demokratycznym państwie.
Skąd pochodzi data 17 lutego?
17 lutego 1922 roku Sejm Rzeczypospolitej uchwalił pierwszą polską ustawę o państwowej służbie cywilnej. Akt ten powołał do życia nowoczesny, ujednolicony korpus urzędniczy – fundament sprawnego zarządzania państwem w warunkach odrodzonej niepodległości. Ówczesne przepisy nakładały na kandydatów surowe wymagania: nieskazitelny charakter, lojalność wobec państwa i zakorzenioną etykę zawodową.
Przez wiele dziesięcioleci pracownicy administracji świętowali wspólnie z całym krajem 11 listopada. Obchody łączono wówczas z Narodowym Świętem Niepodległości – był to „piękny, symboliczny gest”. Zmiana nastąpiła w 2023 roku: ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw przywrócono dacie historyczną rangę i ustanowiono 17 lutego ustawowym Dniem Służby Cywilnej.
Kto tworzy korpus służby cywilnej?
Podstawy prawne istnienia służby cywilnej wynikają wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 153 Ustawy Zasadniczej wprost nakazuje, by korpus działał w sposób zawodowy, rzetelny, bezstronny i politycznie neutralny. Obowiązki konstytucyjnego zwierzchnika pełni Prezes Rady Ministrów, który powołuje i nadzoruje szefa służby cywilnej – centralny organ administracji rządowej właściwy w sprawach korpusu.
Charakter tej pracy najlepiej oddają słowa Ewy Krzyżewskiej-Kuran, Dyrektor Generalny Urzędu GIJHARS: „Korpus Służby Cywilnej to przede wszystkim ludzie. Służba cywilna to praca dla dobra państwa, na rzecz obywateli – bezstronna i rzetelna bez względu na sympatie polityczne i osobiste poglądy. To praca, którą trzeba chcieć wykonywać, mając poczucie misji i chęć zrobienia czegoś dobrego dla społeczeństwa.”
Pracownicy służby cywilnej to eksperci, analitycy, prawnicy, technicy i specjaliści zatrudnieni w ministerstwach, urzędach centralnych, urzędach skarbowych i jednostkach policji na terenie całego kraju. Dane przytaczane w komunikatach poszczególnych instytucji są zbliżone: Komenda Wojewódzka Policji w Kielcach mówi o ponad 115 tysiącach profesjonalistów, natomiast dane GIJHARS wskazują na ponad 120 tysięcy osób.
Uroczyste obchody w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Centralne obchody Dnia Służby Cywilnej 2026 zorganizowała szefowa służby cywilnej Anita Noskowska-Piątkowska. Uroczystość odbywa się 17 lutego 2026 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i jest transmitowana na żywo na kanale „Służba Cywilna” w serwisie YouTube. Program przewiduje przemówienia, wręczenie Odznak Honorowych za Zasługi dla Służby Cywilnej oraz wykłady poświęcone cyfryzacji polskiej administracji.
| Godzina | Punkt programu |
|---|---|
| 10:00 | Rozpoczęcie uroczystości – chór „Kanon Kultury” |
| 10:15 | Przemówienie okolicznościowe |
| 10:30 | Wręczenie Odznak Honorowych za Zasługi dla Służby Cywilnej |
| 10:55 | „Co czeka administrację publiczną w erze AI?” (Pamela Krzypkowska, Dyrektorka Departamentu Badań i Innowacji, Ministerstwo Cyfryzacji) |
| 11:05 | Wręczenie Odznak Honorowych za Zasługi dla Służby Cywilnej |
| 11:30 | „e-Sanepid – cyfryzacja i usprawnienie procesów w Państwowej Inspekcji Sanitarnej” (Adam Tokarczyk, Dyrektor Generalny Głównego Inspektoratu Sanitarnego) |
| 11:40 | Wręczenie Odznak Honorowych za Zasługi dla Służby Cywilnej |
| 12:05 | „UPRP od papieru do AI” (Marcin Dobruk, Dyrektor Generalny Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej) |
| 12:15 | Wręczenie Odznak Honorowych za Zasługi dla Służby Cywilnej |
| 12:40 | Wystąpienie Szefowej Służby Cywilnej |
| 12:50 | Chór „Kanon Kultury” |
| 13:00 | Zakończenie uroczystości |
Agenda na 2026 rok jest wyraźnie naznaczona tematem sztucznej inteligencji w administracji publicznej. Trzy spośród czterech wykładów merytorycznych dotyczą bezpośrednio cyfryzacji urzędów – od e-Sanepidu przez transformację Urzędu Patentowego po ogólne wyzwania, jakie stawia przed państwem era AI.
Odznaka Honorowa za Zasługi dla Służby Cywilnej
Jednym z kluczowych elementów obchodów jest wręczanie Odznak Honorowych za Zasługi dla Służby Cywilnej. Odznaka jest przyznawana osobom, które obok wieloletniego doświadczenia wyróżniają się szczególnymi osiągnięciami – między innymi za zaangażowanie w rozwój kadr czy działalność naukową w zakresie służby cywilnej. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów, określające wzór odznaki, dyplomu i wniosku o nadanie, weszło w życie 30 lipca 2024 roku.
Obchody w terenie: od Kielc po Rzeszów
Centralne uroczystości mają swoje odpowiedniki w całym kraju. W Kielcach pracownicy cywilni garnizonu świętokrzyskiego zebrali się 16 lutego 2026 r. w sali kinowej Wojewódzkiego Domu Kultury. W uroczystości uczestniczył Komendant Wojewódzki Policji w Kielcach insp. Zbigniew Nowak oraz jego Pierwszy Zastępca insp. Tomasz Jarosz, a wśród zaproszonych znaleźli się komendanci miejscy i powiatowi, naczelnicy wydziałów i kierownicy sekcji.
„Nasze sprawne funkcjonowanie opiera się na dwóch równorzędnych filarach. Z jednej strony są to funkcjonariusze, a z drugiej – pracownicy cywilni.”
— Komunikat Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach, 16.02.2026
Z kolei w Rzeszowie uroczysta zbiórka odbyła się w auli Komendy Wojewódzkiej Policji. Wydarzeniu przewodniczył Komendant Wojewódzki Policji nadinsp. Andrzej Patrzałek, który wręczył wyróżnienia 48 pracownikom cywilnym podkarpackiej Policji. Komendant podkreślił, że rola pracowników cywilnych jest niezbędna dla sprawnego funkcjonowania całej formacji – zapewniają zaplecze administracyjne, logistyczne i organizacyjne.
Służba cywilna w epoce cyfryzacji
Tegoroczne obchody wyraźnie wskazują kierunek, w jakim podąża polska administracja. Program centralnych uroczystości z 2026 roku po raz pierwszy tak mocno eksponuje temat sztucznej inteligencji jako narzędzia modernizacji urzędów. Pytania o to, jak technologia zmienia pracę analityków, specjalistów i inspektorów – czy ją upraszcza, czy też wymaga całkowicie nowych kompetencji – stają się centralnym wątkiem debaty o przyszłości polskiej służby cywilnej.
Równocześnie uroczystości takie jak ta w Kielcach czy Rzeszowie przypominają o ludzkim wymiarze administracji. Za każdą decyzją, sprawą podatkową, kontrolą sanitarną czy rejestrowanym patentem stoi konkretny człowiek – zatrudniony w korpusie, który od ponad stu lat służy państwu i obywatelom.
